H ΙΣΤΟΡΙΑ, Ο ΜΥΘΟΣ ΤΗΣ ΕΛΙΑΣ ΚΑΙ ΤΟΥ ΕΛΑΙΟΛΑΔΟΥ

Το όνομα της ελιάς είναι ελληνικό και διατηρήθηκε σε κατά την διάρκεια των ετών σ’ όλες τις γλώσσες. Οι Έλληνες ήταν ο πρώτος λαός, που καλλιέργησε το δένδρο της ελιάς για τα μοναδικά προϊόντα του, την ελιά και το ελαιόλαδο. Το δένδρο της ελιάς, που αρμονικά συνυπάρχει με το ελληνικό τοπίο και την αύρα των κατοίκων του, τον ήλιο και τον αέρα ήταν και θα είναι πάντοτε μια αστείρευτη πηγή έμπνευσης για το ελληνικό πνεύμα και ψυχή. Ένα αιώνιο σύμβολο κοινωνικών και θρησκευτικών αξιών, καθώς και προόδου. Σύμβολο ειρήνης, ευημερίας, ψυχής μα πάνω απ’ όλα  παράδοσης και πολιτισμού.  

Επιστήμονες που ασχολήθηκαν με το βίο και τη γενεαλογική καταγωγή της ελιάς υποστηρίζουν  πως η καλλιέργειά της εμφανίζεται από την ανθρώπινη προϊστορία. Απολιθώματα αυτής εντοπίζονται στον Ελληνικό χώρο με ηλικία πάνω από 50.000 χρόνια. Έτσι, ξεκινώντας από τα μινωικά και τα μυκηναϊκά χρόνια, πλήθος ευρημάτων, ειδικά την Πελοπόννησο, την Κρήτη, τα Ιόνια Νησιά, τις Κυκλάδες την Κύπρο αλλά και σε άλλες περιοχές επιβεβαιώνει τη μακροβιότερη  παρουσία του δέντρου στον ελληνικό χώρο (αναφέρονται: μεγάλες αποθήκες ελαίου και πιθάρια στην μυκηναϊκή Πύλο, δεκάδες πινακίδες Γραμμικής Α και Β και τοιχογραφίες ελιάς στην Κνωσό). Από τα πανάρχαια χρόνια η ελιά λογίστηκε δέντρο ιερό. Άλλωστε η Αθηνά, η θεά της σοφίας, χάρισε την «μορία ελαία»,  το ήμερο και ευεργετικό καρποφόρο στην αγαπημένη της πόλη, όταν νίκησε τον Ποσειδώνα.

Ο «κότινος» δηλαδή ένα κλαδί ελιάς σε μορφή στεφανιού ήταν το χρυσό μετάλλιο που απένειμαν στους νικητές των αρχαίων ολυμπιακών αγώνων. Η ελιά για τους αρχαίους Έλληνες ήταν σύμβολο των ολυμπιακών ιδεωδών, της Ειρήνης, της Σοφίας και της Νίκης. Ο Αισχύλος στην τραγωδία του Ικέτιδες υμνεί της «ξανθής ελάας» τον καρπό τον «ευώδη πάρα». Κλαδιά ελιάς κρατούν οι ανυπόταχτες εχθρές του γάμου, οι κόρες του Δαναού, όταν  έρχονται στο «ιππότροφο Άργος» για να ζητήσουν προστασία. Και ο Ευριπίδης στο ομώνυμα έργο του παρουσιάζει τις πονεμένες μητέρες των σκοτωμένων αρχηγών να κρατούν  κλαδιά ελιάς όταν φθάνουν στο ναό της Δήμητρας στην Ελευσίνα για να ζητήσουν ικεσία. Ο Σοφοκλής στο έργο του  Οιδίπους επί Κολωνώ απαριθμεί  τις χάρες της Αθήνας ανάμεσα στις οποίες ξεχωρίζει η παρουσία της ελιάς. Ο ιστορικός Ξενοφών στο Συμπόσιό του μαρτυρεί ότι οι «θαλλοφόροι» κρατούσαν κλαδιά Μορίας Ελαίας στη μεγάλη γιορτή των Παναθηναίων. Λάδι μοίραζαν οι ταμίες στους αθλητές για να αλείψουν τα κορμιά τους και άθλον στους νικητές των γυμνικών αγώνων και των ιπποδρομιών έδιναν το ξεχωριστό λάδι από τις μορίες ελαίες. Πολλές είναι οι εθιμικές αναφορές στα έργα των τραγικών ποιητών για το λάδι και τα κλαδιά της ελιάς. Ο Όμηρος  αποκαλούσε την  ελιά τηλεθόωσα, τανύφυλλον, ιερήν και το ελαιόλαδο "χρυσό υγρό" και ο Ιπποκράτης "μεγάλο θεραπευτή". 

 

----